YENİ TÜRK TİCARET KANUNU VE TİCARİ DEFTERLER

YENİ TÜRK TİCARET KANUNU VE TİCARİ DEFTERLER

Yeni Türk Ticaret Kanununun yürürlüğe girmesi ile ticari defterlerin tutulmasında yeni bir sayfa açılacaktır. Eski düzenleme defterlerimizi Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre tutmamızı öngörürken, yeni düzenleme defterlerimizi Türkiye Muhasebe standartlarına göre tutmamızı öngörmektedir. Eğer Vergi Usul kanunda belirtilen hükümler, Yeni Türk Ticaret kanunu ile uyumlaştırılmadığı takdirde, işletmeler vergisel kar ve mali karlarla ilgili ayrı bilanço ve gelir tablosu düzenlemeleri gerekecek olup hem işletmelere hem de mali müşavirlere ek bir yük getirecektir.

Yeni yasa ile Şahıs işletmelerin ve Şirketlerin; tutmaları zorunlu olan Ticari defterlerin sayısı artmış ve ticari defterlere açılış ve kapanış tasdiki yaptırılma zorunluluğu getirilmiştir. Bu zorunluluklara uymayan işletmelere adli para ve hapis cezaları öngörülmektedir.  
 
 Yeni Türk Ticaret Kanuna göre gerçek kişi ve tüzel kişi ayırımı ortadan kaldırılmış olup işletme büyüklüğü veya küçüklüğüne bakılmaksızın tüm tacirler yevmiye defteri, defteri kebir ve envanter defterini tutması zorunlu hale gelmiştir. Bir başka ifade ile  01.01.2003 tarihinden itibaren İşletme defteri tutulmayacaktır. Ayrıca muhasebe işlemleri ile ilgisi olmayan pay defteri, yönetim kurulu karar defteri ve genel kurul toplantı ve müzakere defteri ticari defter olarak tanımlanmıştır. Bu defterler dışında kanun tutulacak defterlerin sayısını artırma yetkisini Türkiye Muhasebe Standartları Kuruluna vermiştir.
 
  Yeni TTK’ca kabul edilen ticari defterlerin açılış tasdikinin yapılması zorunlu hale gelmiş olup defterlerin açılış tasdikinin zamanı ile ilgili Eski TTK’ ya göre bir değişiklik bulunmamaktadır yani defterlerin kullanılmaya başlanmadan önce tasdik ettirilmesi gerekmektedir.
   Yeni TTK’ca kabul edilen ticari defterlerin kapanış tasdikinin yapılması zorunlu hale gelmiş olup tutulduğu yıldan sonraki yılın altıncı ayının sonuna kadar kapanış tasdikinin yapılması gerekmektedir. Kanunun kapanış tasdiki ile ilgili altı aylık bir süre vermesi sık sık yaşanan zaman sıkışıklığını ortadan kaldırmıştır. Her ne kadar kapanış tasdikleri işletmelere maddi yük getirse de Pay defteri, karar defteri ve genel kurul karar defterlerinin çift defter olarak tutulmasının önüne geçilmesi için önemli bir gelişmedir.
     Yeni TTK’ ticari defterlerin Türkiye Muhasebe Standartlarına uygun şekilde tutulmasını zorunlu hale getirmiş ve ticari defterlerin Türkçe olarak tutulmasını öngörmüştür.
 
    Yeni TTK’ da belirtilen tüm ticari defterler ve belgelerin kağıt ortamı dışında elektronik ortam da tutabilme imkanı getirilmiş olup kanunun elektronik ortam defter tutma ile ilgili düzenleme yapma yetkisini Türkiye Muhasebe Standartları Kuruluna vermiştir.
 
 
 
 Yeni TTK tüm defter ve belgelerin saklama süresi on yıl olarak belirlemiştir. Her işletmenin saklaması gereken belgeleri ise şöyle tanımlamıştır:

-

Ticari defterler, envanterler, açılış bilançoları, ara bilançolar, finansal tablolar, yıllık faaliyet raporları, topluluk finansal tabloları ile yıllık faaliyet raporları ve bu belgelerin anlaşılabilirliğini kolaylaştıracak çalışma talimatları ile diğer organizasyon belgeleri,

Alınan ticari mektuplar (Bir ticari işe ilişkin tüm yazışmalar),
Gönderilen ticari mektupların suretleri,
- Ticari defterlere yapılan kayıtların dayandığıbelgeler.
 Açılış ve ara bilançoları, finansal tablolar ve topluluk finansal tabloları hariç olmak üzere, yukarıda sayılan belgeler, Türkiye Muhasebe Standartlarına da uygun olmak kaydıyla, görüntü veya veri taşıyıcılarda saklanabilecektir.
 
    İşletmelerin defter ve belgeleri görüntü veya veri taşıyıcılarında saklayabilmeleri için kanunda öngörülen iki şartı taşımaları gerekmektedir. Birincisi, okunur hale getirildiğinde, alınmış olan ticari mektuplar ile defter dayanakları görsel ve diğer belgelerle içerik olarak örtüşmesi, İkincisi ise saklama süresi boyunca kayıtlara her an ulaşılabilmesi ve uygun bir süre içinde kayıtların okunabilir hale getirilmesidir.
 
Yeni TTK; Envanter sayımında farklı yöntemlerin de kullanılmasına izin vermiş ve bu yöntemleri şu şekilde sıralamıştır; sondaj yöntemi, matematiksel-istatistiksel yöntemler, fiziki sayım; çeşit, miktar ve değerlerin hesaplanmasında dikkate alınan yöntemlerdir. Bunun yanında envanter yöntemleri konusunda Türkiye Muhasebe Standartlarına (TMS) uygun başkaca yöntemlerde izlenebilecektir.
 
Makalemin de başında belirttiğim üzere Yeni TTK ticari yaşamda yeni sayfalar açmış, açılan bu sayfalar hem İşletmelere hem de Mali Müşavirlere maddi ve manevi yeni yükler getirecektir.
 
 
Sedat ERYÜREK 
ASMMMO
Danışma Meclisi Sekreteri

 

MUHASEBE WEB - Muhasebe Hakkında Herşey
muhasebeweb@gmail.com