e-FATURA e-ARŞİV e-FATURA PROGRAMI ÖN MUHASEBE PROGRAMI
☰ 
Parasüt
Parasüt
e-Bültene üye olun, yeni Haber ve Mevzuatlar e-posta adresinize gelsin! ÜYE OL

Yenileme fonu nedir, nasıl kullanılır, yenileme fonu ayrılabilmesinin koşulları nelerdir?

25.09.2020 05:40 | Güncelleme: 25.09.2020 05:40

T24 ten Erdoğan Sağlam yaygın kullanılan yenileme fonu uygulamasını ele aldı.

1. Yenileme fonu nedir, nasıl kullanılır?

"Yenileme fonu" iktisadi işletmelere dâhil amortismana tabi iktisadi kıymetlerin (bina, araç, makine ve tesisat vs.) satışından doğan kârların doğduğu dönemde vergilendirilmeyip bilançonun pasifinde bekletilmesi ve üç yıl içinde yenileme gerçekleşirse, yeni alınan varlıkların amortismanına mahsup edilmesi şeklinde uygulanan bir vergi erteleme yöntemidir.

Satıştan doğan kazanç vergilendirilmez, buna karşılık yeni alınan varlığın amortismanı gider yazılmayıp fondan düşülür. Böylece ödenmesi gereken vergi ertelenmiş olur. Enflasyonist dönemlerde avantajı yüksektir. Bina gibi amortisman süresi uzun varlıklarda da önemli bir avantaj sağlar. Amaç da mükelleflerin sırf vergi yükü ile karşılaşmamak adına makine - techizatlarını yenilemeyi ötelemelerinin önüne geçmektir.  

Fabrika binasının satışı neticesinde ortaya çıkan kârın, yeni bir fabrika binasının iktisabı amacıyla yenileme fonuna alınması mümkündür. [1]

Üç yıl içerisinde yenileme gerçekleşmezse fon (kullanılmamış kârlar) üçüncü yılın vergi matrahına eklenir, yani gelir yazılır.

Amortismana tabi iktisadi kıymet niteliğinde olmayan arsa ve iştirak hissesi gibi varlıklarda fondan mahsup edilecek amortisman olmadığı için fon ayrılamaz.

2. Yenileme fonu ayrılabilmesinin koşulları nelerdir?

a) Bilanço esasında defter tutulması

Kanunda açıkça ifade edilmiş böyle bir koşul yok, Maliye İdaresi madde metninde geçen "pasifte üç yıl bekletilme" ifadesinden hareketle bu imkândan sadece bilanço usulünde defter tutan mükelleflerin yararlanabileceği görüşünde. Madde gerekçesinde yer alan, "Böylece bilanço usulüne göre defter tutmakta olan mükelleflerin, bu kârlardan istifade suretiyle elden çıkardıkları iktisadi kıymetleri yenileme imkânları artırılmaktadır" açıklaması da bu görüşün dayanakları arasında.

b) Satılan iktisadi kıymetin yenilenmesinin zorunlu olması VEYA işletmeyi idare edenlerce bu konuda karar verilerek girişimde bulunulması

Yenilemenin zorunlu olup olmadığı tartışmasını yaşamamak için uygulamada fon ayıracak mükellefler, yenilemenin gerekli olduğuna ve yenileme girişimlerinin başlatılmasına yönelik bir yönetim kurulu kararı alıyorlar. Böylece hem yenilemenin zorunlu olduğu, hem de girişimde bulunulduğu tevsik edilmiş oluyor.

c) Satılan iktisadi kıymet ile yerine alınanın aynı neviden olması

Bu koşul da maddede açıkça yazmıyor, düzenlemenin amacından hareketle böyle bir koşul aranıyor.

d) Yenilemenin üç yıl içerisinde gerçekleşmesi

Kanunda geçen üç yıllık süre yenileme işlemi için verilmiştir, yoksa fonun üç yıl içinde kullanılması ve üç yıl içinde amortismana mahsup edilmeyen kısmın üçüncü yılın vergi matrahına eklenmesi söz konusu değildir.

Yenileme üçüncü yılda yapılmışsa kanuni şart sağlanmış demektir. Yeni varlığın amortisman süresi örneğin on yıl ise fondaki tutar tükeninceye kadar yeni varlığın amortismanları fondan mahsup edilir.

Gelir İdaresi görüşüne göre, satışın yapıldığı yıl dâhil olmak üzere üç yıl içinde yeni bir iktisadi kıymet iktisap edilmemesi halinde yenileme fonunda tutulan satış kârının üçüncü yılın vergi matrahına eklenmesi gerekmektedir. İktisap edilen iktisadi kıymetin amortisman tutarının öncelikle yenileme fonundan mahsup edilmesi, yenileme fonundaki tutarın üç yıllık süreyle sınırlı olmaksızın tamamen kullanılması neticesinde itfa edilmemiş olarak kalan değerlerin amortismanına genel esaslar uyarınca devam edilmesi gerekir.[2]

Dolayısıyla erteleme ile sağlanan vergi avantajı, yenilemenin gerçekleşip gerçekleşmemesine ve amortisman süresine bağlı olarak değişir.

3. Yenilemenin üç yıl içinde gerçekleşmemesinin yaptırımı var mıdır?

Yenilemenin üç yıl içinde gerçekleşmemesi halinde fonun üçüncü yılın sonunda gelir yazılması ile yetinilir, herhangi bir yaptırım uygulanmaz. Fonun gelir yazılmasına rağmen zarar mahsubu veya istisna uygulamaları gibi nedenlerle üçüncü yıla ilişkin ödenecek vergi çıkıp çıkmamasının bir önemi yoktur. Kanun koyucu bu erteleme nedeniyle herhangi bir faiz uygulanmasını da öngörmemiştir.

4. Serbest meslek erbabı yenileme fonu ayırabilir mi?

Maliye Bakanlığı yenileme fonu uygulamasından sadece bilanço usulüne göre defter tutanların yararlanacağı, dolayasıyla serbest meslek erbabı ve işletme hesabı esasına göre defter tutan mükelleflerin yenileme fonu uygulamasından yararlanamayacağı görüşündedir. Bu konudaki görüşlerim 9 eylül tarihli yazımda yer alıyor.

5. Yenileme fonunun yenilenen varlığın değerinden yüksek olması halinde fazlalık ne zaman gelir yazılır?

Yenileme fonundaki tutar, yeni alınan varlığın amortismanına mahsup yoluyla kullanılacağı için, fon tutarının yeni alınan varlığın değerinden yüksek olması, fonun ayrılacak amortismandan fazla olması anlamına gelir. Peki bu fazlalık ne zaman gelir yazılmalıdır?

Gelir İdaresinin özelge bazında verdiği görüş, kullanılmayacağı anlaşılan bu fonun (fazlalığın) üçüncü yılın sonunda gelir yazılması yönündedir. Bu görüşe katılıyorum.

6. Alım yapıldıktan sonra satılan varlığın satış kazancı için fon ayrılabilir mi?

Hayır, ayrılamaz. Çünkü yenileme fonu ayrılabilmesi için önce satışın gerçekleşmesi, sonra yenilemenin (alımın) yapılması gerekir. Satıştan önce alım yapılmışsa yenilemeden bahsedilemez ve yenileme fonu ayrılamaz. Ancak bazı durumlarda satış kararı alınmış olmasına rağmen satış gerçekleşmeden alım yapılmak zorunda kalınabilir. Her olayı özel durumu içinde değerlendirmek gerekir. Ancak bu konuda Maliye İdaresi çok katıdır.

Örneğin Gelir İdaresi, mükellefin üretimde kullanmakta olduğu makineleri satarak aynı yıl içinde yerine yine aynı veya daha üst vasıflara sahip yeni makineler iktisap etmek istediği, ancak faaliyetinden kaynaklanan zaruret gereği önce yeni makinelerin iktisap edileceği montajının yapılıp üretime hazır hale getirildikten sonra eski makinelerin sökülerek satışının yapılması halinde, anılan zaruret veya yenileme arzusu ile sürece başlanıldığı ancak teknik nedenlerle satışın önce yapılması gereğinin ispatlanması durumunda yenileme fonu ayrılabileceği yönündeki vergi dairesi başkanlığı görüşünü, yenileme fonu uygulamasından faydalanılamayacağı yönünde değiştirmiştir.[3]  Bu görüşün gerekçesinin iyi ifade edilemediğini düşünüyorum. Bir görüşe göre Gelir İdaresi bu yazıda, yenileme fonu uygulanabilmesi için alımın aynı yılda değil bir sonraki yılda yapılması gerektiğini şart koşmaktadır. Ben görüşü böyle okumuyorum, ancak görüş gerçekten bunu söylüyorsa (yani Gelir İdaresi bu görüşte ise) ortada gerçekten önemli bir sorun var demektir. Çünkü bu görüş açıkça kanun hükmüne aykırıdır.  

Gelir İdaresi başka bir özelgede, yenileme fonunun, işletmede inşa/imal edilecek veya satın alınacak aynı nitelikte ve aynı hizmete tahsis edilecek yeni bir iktisadi kıymetin amortismanında kullanılması için, öncelikle iktisadi kıymetin satılmış olması, sonra bu iktisadi kıymetin üretimi için işletmeyi idare edenlerce karar verilmiş ve teşebbüse geçilmiş olması gerektiğini belirtmiştir.[4]

7. Taşınmaz satışından doğan kazanca istisna uygulandıktan sonra kalan yüzde 25’lik kısım için yenileme fonu ayrılabilir mi?

Evet, ayrılabilir. Nitekim bir özelgede, fabrika binasının satışından elde edilecek kazancın 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 5-1/e maddesi çerçevesinde istisnaya konu edilmesi ve istisna dışında kalan yüzde 25'lik kısmının ise yeni bir fabrika binasının iktisap edilmesi amacıyla yenileme fonuna aktarılmasının mümkün bulunduğu açıklanmıştır.[5]

8. Finansal kiralama kapsamında iktisap yenileme sayılır mı?

Evet, sayılır. Nitekim bir özelgede, satılan uçaklara ilişkin oluşturulan yenileme fonunun 10-12 yıl süreli finansal kiralama sözleşmeleri ile temin edilen ve "haklar" hesabında takip edilen uçaklar için kullanılabileceği, fonun haklara ilişkin amortisman tutarlarına mahsubu için kiralama konusu iktisadi kıymetlerin mülkiyetinin şirkete intikal etmesinin beklenmeyeceği ifade edilmiştir.[6]

[1] Gelir İdaresi Başkanlığı İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı’nın 17/07/2014 tarih ve 11395140-105-66620 sayılı özelgesi

[2] Gelir İdaresi Başkanlığı İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı’nın 25/05/2016 tarih ve 11395140-105-66620 sayılı özelgesi

[3] Gelir İdaresi Başkanlığı’nın 03/10/2008 tarih ve B.07.1.GİB.0.29/2980-328-156-104534 sayılı görüşü

[4] Gelir İdaresi Başkanlığı Büyük Mükellefler Vergi Dairesi Başkanlığı’nın 05/02/2016 tarih ve 64597866-105[328-2016]-2217 sayılı özelgesi

[5] Gelir İdaresi Başkanlığı İzmir Vergi Dairesi Başkanlığı’nın 09/12/2011 tarih ve sayılı B.07.1.GİB.4.35.16.01-176300-716 sayılı özelgesi

[6] Gelir İdaresi Başkanlığı Büyük Mükellefler Vergi Dairesi Başkanlığı’nın 20/07/2011 tarih ve B.07.1.GİB.4.99.16.01.0-VUK-mük.290-75 sayılı özelgesi


 


Sizin Için Seçtiklerimiz

e-Fatura

e-Fatura Nedir?

e-Fatura dijital ortamdan kesilerek, Gelir İdaresi Başkanlığının belirlediği standartları taşıyan ve Gelir İdaresi Başkanlığının içerik kontrolü sonrasında alıcısına ulaştırılan bir fatura türüdür.

e-Faturaya geçiş yapmak için 2018 veya 2019 yılı cironuzun beş milyon TL ve üzeri olması gereklidir. Bu şartı taşıyan mükelleflerin 1 Temmuz 2020 tarihine kadar e-Fatura uygulamsına geçiş yapmaları zorunludur.
Cironuz 5 milyon TL altında olsa dahi gönüllü olarak e-Fatura uygulamasına dahil olarak e-Fatura ve e-Arşiv Fatura kulllabilirsiniz. İsteğe bağlı olarak e-Fatura kullanıcı olarak firmanıza prestij kazandırmanın yanında e-Fatura sisteminin faydaları ile işletme giderlerinizi en aza indirebilirsiniz.

e-Faturayı özel entegratörler aracılığı geçiş yapılması size hem zaman tasarrufu hemde kullanım kolaylı sağlar. e-Fatura Geçiş İşlemlerini Muhasebe Web sizin adınıza gerçekleştir. e-Faturaya geçiş hakkında daha detaylı bilgile burayı tıklayarak ulaşabilirsiniz.

e-Arşiv Fatura

e-Arşiv Fatura e-Fatura mükellefi olan vergi mükelleflerinin e-Fatura olmayan mükelleflere veya nihai tüketicilere kestiği bir elektronik fatura türüdür. Aynı zamanda GİB portalından vergi mükelleflerinin kestiği 5.000 ve 30.000 TL üzerindeki faturalara da e-Arşiv Fatura adı veriler. GİB e-Belge Portalından e-Arşiv Fatura kesen bir mükellef e-Fatura kullanıcısı değildir.

Eğer e-Faturaya zorunlu olarak dahil olmanız gerekiyor ise e-Arşiv Fatura ile beraber e-Fatura da kullanmanız zorunludur. İsteğe bağlı bir e-Faturaya geçiş yapmanız halinde yine e-Arşiv Fatura ve e-Fatura'nın beraber kullanımı zorunludur. GİB e-Belge Portalında sadece 5 bin ve 30 bin üzeri faturaları düzenleyen mükelefler e-Fatura uygulamasına dahil olmadıkları için sadece GİB e-Arşiv Faturası kullanabilirler.

e-Fatura sistemini bizim aracılığımız ile kullanıyor iseniz e-Arşiv Fatura iptalini her zaman yapabilirsiniz. e-Fatura kullanıcı olmayıp GİB portalından 5 bin TL üzeri kesilen e-Arşiv Fatura iptal edilememektedir.

e-Fatura Programı

e Fatura Programı Fatura kesme sürecini kısaltarak, kesilen faturaları e-Fatura veya e-Arşiv Fatura standartlarına uygun hale getirip alıcısına ulaştıran pratik ve kullanışlı yazılımlara verilen isimdir.

e Fatura Programı tamamen hızlı ve kolay e-Fatura kesmek için tasarlanmıştır. e-Fatura Programı ile Satış, İstisna, Tevkifat, iade, özel matrah Faturalarınızı keserek müşterinize hızlıca gönderim yapabilirsiniz. e-Fatura Programı hakkında daha detaylı bilgiye burayı tıklayarak ulaşabilirsiniz.

e-Fatura ve e-Arşiv Faturaya geçiş yaparak pratik ve hızlı kullanmanın en kolay yolu ePlus EKO e-Fatura Programı'dır. Size bilgi vermek için danışmanlarımız sizi bekliyor. Hemen bağlantıyı tıklarak e-Faturaya ilk adımı bizimle atabilirsiniz. e-Fatura Programı

Muhasebe Hakkında Herşey
muhasebeweb.com


Muhasebe dünyasıyla ilgili pratik ve güncel bilgiler, muhasebe haberleri, muhasebe Hesap İşleyişi ve muhasebe yazarları ile muhasebe uygulamalarını işler.

 

facebook twitter linkedin instagram
TÜM KATEGORİLER
2018 Asgari Ücret    2018 Pratik Bilgiler    2019 Asgari Ücret    2019 Pratik Bilgiler    Asgari Geçim İndirimi    Asgari ücret    Asgari Ücret 2020    Beyannameler    Defter Beyan Sistemi    Denetim    e Arşiv Fatura    e defter    e fatura    e tebligat    e-İrsaliye    Ekonomi    Emeklilik    Finans    Haber    Maliye    Mevzuat    Muhasebe    Muhasebe iş ilanlari    Muhasebe Yazarları    Pratik Bilgiler    Resmi Gazete    SGK    SMMM    Soru Cevap    Sosyal Güvenlik    Staj    Torba Yasa    Türmob    Vergi    Vergi Affı    Yapılandırma    YMM    İş Hayatı    Şirketler    
Copyright ©2011-2018 muhasebeweb.com - Muhasebe Web Haber İçerikleri İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.